Spowalnianie przyrostów krótkowzroczności

Do 2050 roku połowa populacji na świecie będzie krótkowzroczna

Ale co to właściwie oznacza dla mnie? Nic innego niż to, że istnieje duża szansa, że ja lub moi bliscy będą krótkowzroczni. Ma to związek z postępem cywilizacyjnym, większą dostępnością edukacji, większą dostępnością urządzeń cyfrowych, książek, ogólnie mówiąc – większą ilością czasu spędzanego w bliży. Dlatego tak ważne jest poznanie co to za wada wzroku i co mogę zrobić dla siebie i swoich bliskich aby się przed nią uchronić, aby pojawiła się jak najpóźniej lub jeśli już jest to jak powstrzymać jej przyrost.

Dlaczego tak ważne jest spowalnianie przyrostu krótkowzroczności u dzieci i młodzieży?

Wczesne wykrycie i korekcja wady wzroku a także odpowiednie zarządzanie krótkowzrocznością może zmniejszyć ryzyko wystąpienia wysokiej krótkowzroczności (>4 dptr) oraz ograniczyć negatywne skutki wynikające z nieprawidłowej długości osiowej gałki ocznej.

Wiemy, że im szybciej dziecko staje się krótkowzroczne tym dynamiczniej ta wada przyrasta i istnieje większe ryzyko wystąpienia wysokiej krótkowzroczności. Według badań u połowy krótkowidzów wada pojawia się w wieku szkolnym i rozwija się aż do wieku dorosłego. Za niepokojący przyrost uznaje się >-0,50 dptr/rok. Każda dioptria ma dla nas znaczenie w kontekście chorób oczu, które mogą pojawić się w przyszłości obniżając ostrość widzenia i tym samym istotnie wpływając na jakość życia (tab.1.). Do takich chorób zalicza się zaćmę, jaskrę, odwarstwienie siatkówki oraz makulopatię krótkowzroczną, a nieleczone nieodwracalnie obniżają jakość widzenia. Zahamowanie przyrostu wady refrakcji już o 1,0 dptr zmniejsza prawdopodobieństwo rozwoju makulopatii krótkowzrocznej aż o 40%.

	jaskra	odwarstwienie siatkówki	makulopatia krótkowzroczna
-1,00 do -3,00	2,1	3,1	2,2
-3,00 do -6,00	3,1	9,0	9,7
-6,00 do -8,00	5,5	21,5	40,6

Tab. 1. Tabela przedstawiająca wzrost ryzyka wystąpienia chorób oczu w zależności od wielkości krótkowzrocznej wady refrakcji w porównaniu do osób miarowych.

Często w gabinecie pojawia się stwierdzenie “jak syn będzie dorosły to zrobi sobie korekcję laserowa”. Należy być świadomym i pamiętać o tym, że laserowa korekcja wady refrakcji to zabieg wykonywany na rogówce mający na celu korekcję wady refrakcji i pozbycie się korekcji okularowej, natomiast zmiany, o które się boimy zachodzą na dnie oka – gałka oczna pozostaje krótkowzroczna – jest wydłużona i zabieg laserowy tego nie zmienia.

Czynniki rozwoju krótkowzroczności

Na pojawienie się i rozwój myopii znaczny wpływ ma uwarunkowanie genetyczne oraz czynniki środowiskowe.

Jeśli jedno z rodziców jest krótkowidzem szanse rozwoju krótkowzroczności u dziecka wzrastają 1,42x, natomiast jeśli oboje rodziców to myopi ryzyko wystąpienia wady refrakcji u potomstwa jest 2,7x większa. Gdy u rodziców krótkowzroczność wystąpiła we wczesnych dzieciństwie ryzyko rozwoju wady wzroku u dzieci jest nawet 3,39x większe. Można więc stwierdzić, że dzieci osób krótkowzrocznych należy szczególnie uważnie obserwować i kontrolować ich widzenie, choćby na badaniach przesiewowych, od najwcześniejszych lat.

Do czynników środowiskowych należą:

długotrwała praca z bliska np. czytanie książek, korzystanie z telefonów i tabletów
nadmierne napięcie akomodacyjne związane z pracą wzrokową w bliży
ustawienie oczu w pozycji eso (już 1 pdptr BS) świadczące o stresie układu wzrokowego wywołanym długotrwałą pracą w bliży – oczy konwergują czyli ustawiają się bardziej zbieżnie niż muszą
słabe oświetlenie podczas pracy w bliży
mała ilość czasu spędzanego w świetle dziennym
mała ilość czasu spędzanego w otwartych przestrzeniach, na dworze
ilość czasu przeznaczonego na sen

Dlatego tak ważnym aspektem w procesie zarządzania krótkowzrocznością jest prawidłowa higiena pracy w bliży.

Metody kontroli progresji krótkowzroczności

Do metod kontroli progresji krótkowzroczności zaliczamy metody optyczne, terapię widzenia, środki farmakologiczne (niskostężeniowa atropina), terapię światłem czerwonym RLT oraz dbanie o prawidłową higienę wzrokową. W salonach optycznych Kierszniowski Optyka i Optometria oferujemy indywidualnie dobrane metody kontroli progresji krótkowzroczności.

Większość metod optycznych (takich jak ortokorekcja, soczewki okularowe miyosmart, soczewki kontaktowe misight) polega na korekcji refrakcji peryferyjnej. Krótkowzroczna gałka oczna w większości przypadków ma wydłużony kształt przypominający winogrono. Korygując krótkowzroczną gałkę oczną sferyczną soczewką okularową tak naprawdę korygujemy refrakcję centralną czyli tą odpowiadającą za wyraźne widzenie (miejsce plamki żółtej na siatkówce czyli miejsce na dnie oka o największej rozdzielczości). Niestety peryferia siatkówki pozostają nieskorygowane i w tych miejscach dochodzi do wytworzenia się nadwzrocznej refrakcji peryferyjnej. Gałka oczna dąży do korekcji na obwodzie siatkówki wydłużając się osiowo i skutkując ponowną krótkowzrocznością refrakcji centralnej. Dlatego korygując osobę z postępującą krótkowzrocznością standardowymi soczewkami okularowymi nie przeciwdziałamy narastaniu wady refrakcji. Badania pokazują, że skorygowanie refrakcji peryferyjnej realnie spowalnia przyrost długości osiowej gałki ocznej i tym samym wady wzroku u osób krótkowzrocznych.

ortokeratologia – metoda wykorzystująca specjalne soczewki ortokorekcyjne. Są to sztywne, stabilnokształtne, gazoprzepuszczalne soczewki o odwróconej geometrii. Dzięki temu krzywizna rogówki ulega zmianie – w centralnej części tak aby wada wzroku była skorygowana, a w peryferyjnej tworząc strefę terapeutyczną.

miyosmart – metoda wykorzystująca soczewki okularowe z technologia DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments). Soczewka w centralnej części posiada strefę optyczną korygującą aktualną wadę refrakcji o średnicy 9,4 mm oraz strefę terapeutyczną z wyspami rozogniskowania peryferyjnego, tworzącymi na soczewce lekko widoczny efekt plastra miodu. Badania wskazują na około 52% skuteczność w spowolnieniu przyrostu wady refrakcji oraz 62% skuteczność w wydłużeniu osiowym gałki ocznej w porównaniu do tradycyjnych okularów jednoogniskowych.

mysight – miękkie, jednodniowe, hydrożelowe soczewki kontaktowe z umiejscowionymi naprzemiennie koncentrycznymi sferami korygującymi oraz terapeutycznymi. Badania wskazują na około 50 % skuteczność.

soczewki relaksacyjne – pozytywnie wpływają na parametry akomodacyjne. Poprzez wsparcie akomodacji podczas pracy z bliska zapobiegają nadmiernemu wysiłkowi akomodacyjnemu i nadmiernemu napięciu akomodacji co znacznie redukuje ryzyko przyrostu krótkowzroczności.

VT – podobnie jak w przypadku soczewek relaksacyjnych podczas ćwiczeń wzrokowych możemy pracować nad parametrami akomodacyjnymi, rozluźniać zbyt napietą akomodację prowadząc do lepszej równowagi układu wzrokowego i tym samym stabilizując moc korekcji u pacjentów krótkowzrocznych. W przypadku osób z innymi nieprawidłowościami podczas terapii widzenia poprawia się również pozostałe funkcje wzrokowe jak ruchy oczu, ustawienie oczu, widzenie obuoczne, zakresy wergencji fuzyjnej.

higiena pracy w bliży – edukacja i podążanie za zasadami takimi jak: częste przerwy w pracy z bliska (20/20/20), maksymalny czas spędzany w bliży ograniczony do 2h dziennie, minimalny czas spędzany w otwartej przestrzeni powinien wynosić 2h dziennie. Dodatkowo utrzymywanie odpowiedniej odległości tekstu/ekranu od oczu i ergonomiczne miejsce pracy czyli dobrze oświetlone biurko, wysokość fotela dostosowana do wzrostu dziecka oraz wysokości biurka.

Niezwykle ważne jest wykonywanie regularnych kontroli u pacjentów krótkowzrocznych, które powinny odbywać się co 6 miesięcy lub w terminach wyznaczonych przez specjalistę prowadzącego.